W przypadku amputacji kończyn, dobór odpowiedniej protezy uzależniony jest od stopnia niepełnosprawności pacjenta i jego przygotowania do nowego trybu życia. Aby ułatwić mu przystosowanie się do nowej sytuacji, specjaliści zajmujący się protetyką opracowali tzw. Stopnie Mobilności.

Aby odpowiedzieć na pytanie, czym są Stopnie Mobilności i w jakim zakresie ułatwiają dobór protezy, należy określić samo pojęcie protetyki. Jak wiele innych specjalizacji, także ortopedia uległa podziałowi na poddyscypliny, występujące obecnie jako samodzielne dziedziny leczenia. Jedną z nich jest właśnie protetyka - zaopatrzenie ortopedyczne. Jest to dział, opierający się na rozwiązaniach z zakresu usprawniania pacjenta oraz zaopatrzenia go w odpowiednią protezę. Można wyróżnić dwa rodzaje owego zaopatrzenia - indywidualne i seryjne. Indywidualne polega na wykorzystywaniu produktów „szytych na miarę" dla każdego pacjenta. Seryjne - na wykorzystywaniu wyrobów gotowych, dostępnych w sklepach medycznych. Pojęcie Stopni Mobilności związane jest z zaopatrzeniem indywidualnym.

Geneza
Stopnie Mobilności pozwalają określić, jaka proteza będzie najodpowiedniejsza dla danego pacjenta. Dobierając ją należy zwrócić uwagę na wiele czynników, np. na stan kikuta po amputacji, wagę pacjenta, jego wzrost, miejsce zamieszkania, a nawet hobby. Uwzględnienie ich ma na celu jak największe ułatwienie pacjentowi powrotu do normalnego życia w środowisku, w którym do tej pory egzystował.
Kilka lat temu nie znano pojęcia Stopni Mobilności. Operowano wówczas „luźnymi" określeniami, takimi jak np. „Klasy aktywności". Ponadto, praktycznie każda firma ortopedyczna miała swój własny podział i nazewnictwo. Ogólnie wyróżniano 3 „Klasy" na podstawie wagi pacjenta - do 75, 100 i 125 kg oraz 3 Klasy Aktywności - niską, średnią i wysoką - mówi Szymon Janicki, specjalista ds. rehabilitacji ruchowej i zaopatrzenia ortopedycznego. W zależności od wagi pacjenta, dobierano mu właściwą protezę. Zmiany w nazewnictwie wymusiły niemieckie Kasy Chorych, chcąc skonkretyzować kryteria doboru protezy. Ostatecznie ustalono 5 Stopni Mobilności.  

Podział
Choć oficjalnie mówi się o 5 Stopniach Mobilności, istnieje podział na 4 klasy, obejmujące  dorosłych, dojrzałych fizycznie pacjentów oraz piątą klasę, tzw. Klasę „0" obejmującą osoby, które  mogą być protezowane jedynie pod kątem kosmetycznym. Jej zadaniem jest m.in. psychiczne wspomaganie pacjenta po dokonanej amputacji kończyn(y). Do tej klasy zalicza się również osoby, którym urazy kręgosłupa uniemożliwiają chodzenie. Tzw. Klasa „0" obowiązuje jedynie w Niemczech. W Polsce nie jest stosowana, mimo licznych prób jej wprowadzenia przez zakłady ortopedyczne - mówi Szymon Janicki. Oddzielną grupę stanowią dzieci.

I STOPIEŃ MOBILNOŚCI

Do klasy „1” zalicza się pacjentów, którzy ze względu na stan zdrowia mogą poruszać się jedynie w pomieszczeniach zamkniętych, na płaskich powierzchniach, przy pomocy dodatkowych przyrządów – kul lub laski. Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi są mocno ograniczone. Aby zaliczyć pacjenta do tej klasy i pomóc mu finansowo w zakupie protezy, płatnik – NFZ, fundacja lub Ośrodek Pomocy Rodzinie stawia pewne warunki. Proteza nie może służyć do biegania, a sama fizjoterapia musi być prowadzona w taki sposób, aby pacjent był w stanie bez niczyjej pomocy użytkować protezę.

II STOPIEŃ MOBILNOŚCI

Do klasy „2” należą pacjenci, którzy mogą poruszać się w pomieszczeniach zamkniętych jak i na zewnątrz przy pomocy kul lub laski.
Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi, podobnie jak w klasie „1”, są mocno ograniczone ze względu na stan zdrowia pacjenta. Celem i zarazem warunkiem terapii jest przywrócenie zdolności samodzielnego stania i ograniczonego poruszania się w pomieszczeniu zamkniętym.

III STOPIEŃ MOBILNOŚCI

W ramach klasy „3”, pacjenci mimo amputacji są czynni zawodowo, chodzą bez kul, lasek itp. Celem terapii jest ich normalne funkcjonowanie w społeczeństwie. W Klasie „3” stosowane są protezy, które nie upośledzają chorego. Użytkownik protez porusza się w terenie otwartym

oraz może wykonywać czynności związane z zawodem, terapią lub inne, które nie obciążają nadmiernie konstrukcji mechanicznej protezy . Czas poruszania się i długość pokonywanej drogi przez pacjentów należących do klasy ,,3” są porównywalne z czasem poruszania się i długością  pokonywanej drogi przez człowieka z nieamputowanymi kończynami.

IV STOPIEŃ MOBILNOŚCI

Klasę „4” stanowią osoby o nieograniczonej swobodzie ruchów i dużych wymaganiach, poruszające się bez ograniczeń na zewnątrz. Celem terapii jest przywrócenie im zdolności samodzielnego stania i nieograniczonej możliwości poruszania się w pomieszczeniu zamkniętym oraz na zewnątrz.