medyczny poznan
kontakt
poznan
Artykuly
poznan
leksykon lekow
poznan
leksykon chorob
 medyczny poznan
kategorie
przylacz sie




artykuly
Rehabilitacja po udarze mózgu
Wiele osób spotkało się w swoim życiu z problemem udaru mózgu (lub innego ogniskowego uszkodzenia mózgu). Nowoczesna metoda rehabilitacji funkcjonalnej, prowadzona wg koncepcji NDT-Bobath, znacznie ułatwia powrót do normalnego życia osobom dotkniętym tym schorzeniem.

Wspomniany rodzaj rehabilitacji jest neurorozwojową metodą, która od ponad półwiecza z powodzeniem jest stosowana na całym świecie. Dużą zaletą terapeuty NDT-Bobath jest to, że posiadając bogaty zasób technik, bezpiecznych chwytów i stosując odpowiednie ułożenia potrafi w optymalny sposób poprowadzić terapię od samego początku choroby (już nawet od drugiej doby po udarze).

Im szybsza reakcja, tym większa szansa na powrót do zdrowia


Tak wczesne rozpoczęcie właściwej terapii ogranicza do minimum możliwość pojawienia się dodatkowych, wtórnych patologii, które w przyszłości mogłyby znacznie utrudnić powrót pacjenta do samodzielnego życia. Warto pamiętać, że im wcześniej rozpocznie się terapię tym mniej będzie do leczenia, a co za tym idzie koszty leczenia także będą niższe (mniej powikłań często kosztownych w leczeniu, mniejsze ilości koniecznych leków i środków higienicznych, koszty opieki itd.). Jednak warto tu podkreślić, że niezależnie od tego ile czasu upłynęło od udaru do podjęcia terapii, układ nerwowy zachowuje zdolności dostosowawcze i wciąż potrafi się uczyć. Dlatego w każdym stadium choroby (także przewlekłym) możliwe jest osiągnięcie funkcjonalnej poprawy, która dla pacjenta będzie krokiem do niezależności, a dla jego opiekunów - odciążeniem. Warto przy tym pamiętać, że procesy dostosowawcze układu nerwowego (zwane neuroplastycznością) toczą się bezustannie i mogą przyjąć charakter zmian korzystnych dla pacjenta lub niekorzystnych.
Udar mózgu przeważnie dotyczy pewnej części którejś z półkul mózgowych, często doprowadzając do połowiczego porażenia. To powoduje unieruchomienie pacjenta na pewien czas i niemożność „korzystania” z pozostałych, nieobjętych zmianami chorobowymi, części układu nerwowego. Jeżeli od razu nie rozpocznie się jego prawidłowej stymulacji czuciowo-ruchowej to centralny układ nerwowy będzie sukcesywnie ograniczał ilość połączeń pomiędzy komórkami adaptując się do zastanej sytuacji (połączenia nieużywane wtórnie zanikają). Natomiast wprowadzając funkcjonalną terapię i ułatwiając pacjentowi wykonanie trudnych dla niego (na tym etapie choroby), ale znanych ruchów z jednej strony zapobiegamy tym negatywnym zmianom, a z drugiej – pobudzamy cały układ do wytwarzania nowych połączeń nerwowych które zastąpią w przyszłości te uszkodzone przez udar.

Co oznacza „skuteczna terapia”?


Przed rozpoczęciem terapii, terapeuta NDT-Bobath przeprowadza szczegółowe badanie pacjenta w celu określenia przyczyny jego deficytu ruchowego. Oczywiście bezpośrednią, medyczną przyczyną będzie niedotlenienie mózgu (lub inne uszkodzenie układu nerwowego np. uraz) jednak należy pamiętać, że ludzki mózg jest bardzo skomplikowanym narządem, którego różne obszary pełnią rozmaite funkcje (ruch, czucie, mowa, pamięć, kojarzenie itd.) i w zależności od umiejscowienia uszkodzenia (udaru) pojawiają się różnego rodzaju deficyty neurologiczne. Zadaniem terapeuty jest ich rozpoznanie i ustalenie, które z nich mają decydujący wpływ na, bardzo często towarzyszące udarom, ograniczenia ruchowe. Dopiero mając taką wiedzę i uzupełniając ją wywiadem z pacjentem i jego rodziną, może on zaplanować skuteczną terapię. Skuteczną, czyli taką, która z jednej strony zapobiegnie groźnym powikłaniom (np.: ból barku, napięcie spastyczne, odleżyny), a z drugiej, przybliża pacjenta do stanu sprzed udaru kiedy był niezależny, samodzielny, mógł realizować swoje zamierzenia, plany, zaspokajać własne potrzeby. Jeżeli pacjent utracił możliwość wykonywania choćby podstawowych czynności (ubieranie się, jedzenie, wyjście do toalety itp.) staje się uzależniony od osób trzecich. Aby przywrócić mu samodzielność konieczne staje się wprowadzenie do terapii zasad rehabilitacji funkcjonalnej czyli najprościej mówiąc, wszelkich znanych pacjentowi ruchów i codziennych czynności. W przypadku rehabilitacji neurologicznej jest to szczególnie istotne przynajmniej z dwóch powodów:


1.    rehabilitacja po udarze jest procesem ponownego uczenia się ruchu, więc łatwiej jest nauczyć się czynności, które wcześniej były znane niż zupełnie nowych i często nie mających zastosowania funkcjonalnego;


2.    w terapii konieczna jest sytuacja zadaniowa, która wymusza na układzie nerwowym mobilizację do wykonania tego zadania, co stanowi najlepszą stymulację dla mózgu.
Spełnienie tych dwóch warunków spowoduje, że pacjent będzie dostrzegał sens rehabilitacji i będzie mu łatwiej zmobilizować się do dalszej, często ciężkiej pracy.

Sesja terapeutyczna to nie wszystko


Zmiany w układzie nerwowym pacjenta zachodzą nieustannie, dlatego trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie: co zrobić, aby poza czasem przeznaczonym na rehabilitację z terapeutą, pacjent utrwalał zdobyte umiejętności i dalej rozwijał się w dobrym kierunku, a nie popadał w patologie. Tutaj z pomocą przychodzi koncepcja 24-godzinna NDT-Bobath. Zgodnie z nią rodzina, czy opiekunowie pacjenta, zostają poinstruowani przez terapeutę jak się z pacjentem obchodzić, jak mu pomagać, jak go chwytać, układać i czego unikać aby jemu pomóc, a sobie samym nie zaszkodzić (np. chronić kręgosłup). Jest to bardzo istotna część całego procesu terapeutycznego i bardzo ważna rola rodziny, której członkowie bardzo często, stale przebywają z pacjentem i poprzez swoje oddziaływanie mają na niego duży wpływ.
Podsumowując warto zwrócić uwagę na fakt, że poruszane w powyższym tekście zagadnienia dotyczyły w głównej mierze sfery ruchowej pacjenta. Natomiast uszkodzenia w różnych obszarach układu nerwowego mogą doprowadzić do różnych zaburzeń np. mowy czy funkcji poznawczych, dlatego rehabilitacja po udarze mózgu bardzo często wymaga (prócz interwencji fizjoterapeutycznej), także pracy innych specjalistów jak m.in. neurologopeda, czy psycholog.


Marcin Zaborowicz
terapeuta NDT-Bobath, PNF
właściciel WIN Therapy fizjoterapia
reklama
RCKiK
Lekarz
Stanley
MEDKONSULTING
Orthos
Medical prestige
Drews
Sklep dla lekarza, stetoskop-waga-medyczna-dermatoskop-otoskop-oftalmoskop
Med i Med
MiDent
Copyright © 2009 BRANT MEDIA LTD. Wszelkie prawa zastrzeżone. statystyka