W przypadku obu typów cukrzycy zaburzenia przemiany węglowodanów wpływają negatywnie na funkcjonowanie całego organizmu i manifestują się w postaci szeregu niepokojących objawów, które powinny zostać jak najszybciej skonsultowane
z lekarzem i zweryfikowane na podstawie odpowiednich badań laboratoryjnych. Objawy te mogą się jednak różnić w przypadku obu typów cukrzycy.
   
Typ 1 cukrzycy występuje najczęściej u dzieci
i młodzieży. Do jawnej manifestacji cukrzycy dochodzi, gdy zniszczeniu ulegnie 80-90% komórek  wysp trzustkowych. Objawy są na tyle nasilone, że zazwyczaj w krótkim czasie po wystąpieniu pierwszej znacznej hiperglikemii dochodzi do rozpoznania choroby. Zaliczamy do nich:

• Wzmożone pragnienie (polidypsja) - zwiększone stężenie glukozy we krwi prowadzi do hiperosmolalności osocza i pobudzenia ośrodka pragnienia. W konsekwencji jednym z pierwszych objawów jest nieustanne, bardzo męczące wzmożone pragnienie, warunkujące spożycie nawet kilkunastu litrów płynów dziennie

• Wzmożone oddawanie moczu (wielomocz-poliuria) - spożycie znacznej ilości płynów powoduje częste oddawanie moczu, także w nocy. W mocno rozcieńczonym moczu wydalany jest nadmiar krążącej we krwi glukozy (glukozuria), będącej pożywką dla bakterii i sprzyjającej nawracającym infekcjom dróg moczowych. Glukoza pojawia się w moczu po przekroczeniu granicy progu nerkowego (dla glukozy wynosi ona 160 mg% czyli 8,9 mmol/l). Nasilone oddawanie moczu powoduje wymycie potasu i magnezu z organizmu, co sprzyja powstawaniu bolesnych kurczy mięśni.




• Wzmożony apetyt (polifagia) - niezdolne do wykorzystania jako źródła energii glukozy, „głodujące" komórki wysyłają do mózgu sygnał pobudzający apetyt. W efekcie chory je znacznie więcej niż normalnie, a pomimo tego z dnia na dzień traci wagę. Brak „paliwa komórkowego", jakim jest glukoza powoduje wykorzystanie jako alternatywnego źródła energii tłuszczów i białek, co jest głównym powodem nagłego chudnięcia. Rozpad białek (proteoliza) prowadzi do zaniku mięśni. Spalanie tłuszczów zmagazynowanych w postaci tkanki tłuszczowej (lipoliza) sprzyja powstawaniu ciał ketonowych i zakwaszeniu organizmu. Wytwarzane w tym procesie ciała ketonowe (m.in. aceton) są wydychane z powietrzem i warunkują charakterystyczny zapach kwaśnych jabłek z ust. W skrajnych przypadkach kwasica metaboliczna powoduje tzw. śpiączkę ketonową. Jest to ciężki stan wymagający hospitalizacji, w którym do szpitala trafiają pacjenci nieświadomi swojej choroby.

• Spadek odporności i podatność na infekcje bakteryjne, wirusowe oraz grzybicze - związany jest z przeładowaniem błon leukocytów glukozą, co zmniejsza ich zdolności migracyjne i umiejętność rozpoznawania antygenów. Częściej występują są infekcje grzybicze, zwłaszcza narządów płciowych.




• Zaburzenie krążenia krwi - powoduje utrudnienie i znaczne spowolnienie gojenia się ran i siniaków. Ogólnoustrojowe odwodnienie przyczynia się do nadmiernej suchości
  i uogólnionego świądu skóry i/lub narządów płciowych.

• Ponadto hiperglikemia i brak źródła energii powoduje ogólne zmęczenie, utratę siły i brak możliwości wykonania wysiłku fizycznego przez chorego. Senność zaostrza się znacznie po spożyciu słodyczy, napojów słodzonych i produktów mącznych. Chorzy w związku z kwasicą skarżą się na bóle brzucha, nudności, wymioty i zaburzenia widzenia. Objawy te często utrudniają prawidłowe rozpoznanie cukrzycy.

Objawy cukrzycy typu 2, zwłaszcza przy zaawansowanej hiperglikemii, mogą być podobne, zwykle są jednak łagodniejsze. Nie występuje osłabienie i zmęczenie fizyczne, a chory czuje się dobrze. Częstym powodem zgłaszania się pacjenta do lekarza są infekcje dróg moczowych, trudno gojące się rany, owrzodzenia, zwłaszcza stóp (zespół stopy cukrzycowej) oraz inne objawy.



Źródło:
1. Tatoń J: Cukrzyca wymagająca wstrzyknięć insuliny. Poradnik dla pacjentów. Warszawa
1998
2. Hien: Cukrzyca. Krótki kurs diabetologii. Warszawa 1997