Chociaż są małe i niepozorne mogą skutecznie zepsuć nam chwile wypoczynku na łonie natury. Meszki, komary i kleszcze rozpoczęły sezon i nie uciekniesz przed nimi nawet jeśli zamierzasz zostać w mieście   Gdy robi się ciepło w parkach, nad jeziorami i rzekami robi się tłoczno. Przy pięknej pogodzie wielu z nas planuje wakacje, weekendowe wypady, jednodniowe wycieczki czy chociażby spacery. Każde jednak wyjście do lasu, nad jezioro czy nawet miejskiego parku wiąże się z kontaktem z uciążliwymi owadami. A najczęściej dopadają nas trzy stworzenia: komary, meszki i kleszcze.    

Komary

  To owady z rzędu muchówek. Samce komarów żywią się nektarem kwiatów i giną tuż po kopulacji. Samice natomiast ssą krew zwierząt stałocieplnych, czyli ptaków i ssaków m.in. ludzi. Najwięcej komarów jest po lekkiej zimie. Przyciąga je do człowieka m.in.: kwas mlekowy i inne składniki potu oraz zwiększone stężenie dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu. Na ukłucie najbardziej narażone są kobiety w trakcie owulacji, młodzi mężczyźni oraz dzieci. Samica komara atakuje szybko, przy pomocy wprawionej w ruch szczęki. W jej ślinie jest substancja, która podrażnia skórę - stąd zaczerwienienie, opuchlizna i swędzenie. Profilaktyka:  Aby te owady odgonić od domu warto posadzić odpowiednie rośliny w ogródku np. pelargonie, kocimiętkę czy bazylię. Niektórzy zalecają na parapecie położyć plastry cebuli. Gdy jesteśmy na wypadzie można np. pokropić namiot czy domek letniskowy olejkiem eterycznym. Poleca się m.in. cynamonowy, waniliowy, goździkowy, eukaliptusowy czy lawendowy. Azjaci stosują melisę cytrynową z Jawy. Czasem skuteczne bywają liście pomidorów. Ornitolodzy podpatrzyli, że owady wyjątkowo nie lubią zapachu liści pomidorów: kawki wykładają nimi gniazda, by ochronić pisklęta przed insektami. Olejkami można też natrzeć siebie. Ponoć pomaga też jedzenie czosnku oraz  przyjmowanie witaminy B6 (uwaga! Jej nadmiar może nam zaszkodzić). Można też zastosować dostępne na rynku środki zwalczające komary. Gdy zaatakuje: Gdy metody przeciwdziałania zawiodły należy pamiętać aby nie drapać bąbli i ranek po ukąszeniu. Do takiego miejsca łatwo dostają się bakterie. Miejsca ukąszeń dobrze jest przetrzeć woda utleniona lub spirytusem. Na swędzenie pomaga czasem roztwór sody oczyszczonej czy olejek miętowy. Warto też spróbować środków dostępnych w aptekach.  

Meszki

To małe muszki (3-6 mm) rozmnażające się w płynącej wodzie. Dorosłe osobniki żyją dwa lub trzy tygodnie. Samce meszek, podobnie jak komarów, żywią się nektarem. To samice, tak jak u komarów, są amatorkami krwi. Nawet jednak one w większości wybierają ptaki. Tylko nieliczne gatunki żerują na ludziach. Znawcy obserwują, że meszki atakują głównie w połowie dnia. Najczęściej pierwsze meszki pojawiają się w kwietniu, ostatnie atakują w sierpniu. Profilaktyka: Wprawieni  w walce z tymi muszkami zalecają m.in. nalać na spodek terpentyny i wyjść z pomieszczenia. Ponoć usypia owady, które spadają na ziemię. Na meszki działa też większość sposobów i preparatów na komary. Dodatkowo niektórzy zalecają np. nacieranie ciała octem, w którym przez 10 minut gotowały się liście orzecha włoskiego albo sokiem z liści bazylii. Gdy zaatakuje:  Gdy już zostaniemy pogryzieni na swędzące miejsca można zrobić papkę mentolową, kompres z rozcieńczonego amoniaku lub okład z kartofli czy plastrów cebuli. Warto też zażyć wapno.    

Kleszcze

  To niewielkie pajęczaki żyją głównie w lasach, na łąkach i polanach. Kiedyś najwięcej było ich na wschodzie Polski. Obecnie, jak pokazują m.in. badania prof. Alicji Buczek z Katedry i Zakładu Biologii i Parazytologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, można się na nie natknąć w całej Polsce. Nie tylko na wsiach ale również w miastach. Kleszcze są aktywne od marca do listopada. Ze względu jednak na ocieplający się klimat można je spotkać i poza tymi miesiącami. W Polsce występuje kilka gatunków kleszczy, jednak najbardziej rozpowszechniony jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Kleszcz wyglądem przypomina małego, czarnego pajączka. Często trudno go zauważyć dopóki pod skórą nie zaczyna pęcznieć najedzony krwią. Tylko jedno na 10-50 ukłuć kończy się zakażeniem groźną chorobą. Profilaktyka: Kleszcze mogą zarazić człowieka dwoma groźnymi chorobami - kleszczowym zapaleniem mózgu na które można się zaszczepić oraz boreliozą. Na tę drugą chorobę nie ma szczepionki, ale możemy ograniczyć możliwość zarażenia wyciągając szybko kleszcza z ciała. Oblicza się, że do zainfekowania boreliozą najczęściej dochodzi dopiero gdy kleszcz spędzić pod skórą człowieka ok. 24 godziny.  Kleszcze można też odstraszyć środkami chemicznymi, tzw. repelentami, w kremie czy spreju. Gdy zaatakuje: Jeśli zauważymy kleszcza pod skórą nie należy panikować. Nie wolno go zgniatać, wyciskać, przypalać zapałką, smarować benzyną czy tłuszczem. Takie zachowanie może sprowokować kleszcza do zwrócenia treści pokarmowej, co znacznie zwiększa ryzyko zakażenia. Najlepiej chwycić kleszcza pęsetą i energicznie wykręcić, by wyjąć go w całości. Jeśli jednak jego część zostanie w ciele można spróbować usunąć ją delikatnie np. jednorazową, sterylną igłą (najlepiej gdy zrobi to lekarz lub pielęgniarka). Po wyjęciu pasożyta, ranę należy przemyć środkiem dezynfekującym, a ręce umyć wodą z mydłem. Miejsce ukłucia należy obserwować przez kilku tygodni - gdy pojawi się zaczerwienie lub powiększający się rumień, trzeba niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Boreliozę, zwłaszcza tę wcześnie wykrytą, można skutecznie leczyć antybiotykami. Trudniejsze leczenie jest przy kleszczowym zapaleniu mózgu. Ta choroba może się nawet (1-2 proc.) skończyć śmiercią.   Lekarze jednak zaznaczają, że z obawy przed owadami nie warto rezygnować z odpoczynku na łonie natury. Obcowanie z przyrodą, nawet jeśli spotkamy tam uciążliwe owady, zbawiennie wpływa na nasze zdrowie.  

Aleksandra Tomżyńska